50  بیت ناب از صائب تبریزی

وقت بسیار عزیز است ، گرامی دارش                                        به زر قلب مده یوسف کنعانی را

هر که عیب دگران پیش تو آورد و شمرد                        بی گمان عیب تو را پیش کسان خواهد برد

زبوسیدنی های این روزگار                                                             یکی هم بود دست آموزگار

آنچنان گرم است بازار مکافات عمل                             چشم اگر بینا بود هر روز، روز محشر است

شیشه گردن پیش ساغر خم کند، دانی چرا                         آری از بخشنده بر گیرنده جای منت است

پای لنگ و راه دور و تن ضعیف و توشه کم                            اینقدر بار گناه خود گران کردن چرا

اظهار عجز پیش ستم پیشه ابلهی است                                     اشک کباب باعث طغیان آتش است

یاران رفته را به نکویی کنند یاد                                             گر عمر زود میگذرد دلگران مباش

تاتوانی به جهان خدمت محتاجان کن                                           به دمی یا درمی یا قلمی یا قدمی

افتخارو سرفرازی در تواضع کردن است                            میوه را آثار پختن از درخت افتادن است

تا اختلاف و بغض و حسد ،هست کارمان                             این است حال ما و از این نیز بدتر است

بدان را دوست دارید ای عزیزان                                                 که خوبان هر کجا باشند عزیزند

در مقام آشنایی سر به سر نیک اند خلق                        تا نداری حاجتی ، خصم تو هم ممنون توست

آنچه شیران را کند روبه مزاج                                               احتیاج است ،احتیاج است ، احتیاج

گدا بهر طمع فرزند خود را کور می خواهد                       طبیب بی مروت خلق را رنجور می خواهد

نرمی زحد مبر ، که چو دندان مار ریخت                                     هر طفل نی سوار کند تازیانه اش

با مردم زمانه سلامی و والسلام                                              تا گفته ای غلام تو ام می فروشنت

از گلوی خود ربودن ، وقت حاجت همت است              ورنه هر کس وقت سیری پیش سگ نان افکند

دور دستان را به نیکی یاد کردن همت است                        ورنه هر نخلی به پای خود ثمر می افکند

رازخود با یار هرچند بتوانی مگو                                         یار را یاری بود از یار یار اندیشه کن

تورا از برگ گل هرچند دامن پاک تر باشد                      مشو با ناکسان همدم که صحبت را اثر باشد

شکستن کمر کوه قاف چندان نیست                                       به مور هر که مدارا کند سلیمان است

گوهر پاک بباید که شود قابل فیض                                ورنه هر آب و گِلی ، لولوء و مرجان نشود

دل که افسرده شد از سینه برون باید کرد                         مرده هر چند عزیز است نگه نتوان داشت

دل آگاه می باید وگرنه                                                               گدا یک لحظه بی نام خدا نیست

تا حیاتی هست ما را ، روزی ما میرسد                               آب تا جاری بود این آسیا در گردش است

یکی را بی هنر مال از عدد بیش                                                   یکی با صد هنر دلتنگ و دلریش

شب وصبحت غنیمت دان،که بعداز روزگارما                    بسی گردش کند گردون،بسی لیل و نهار آرد

قصه قارون و اسکندر،به گوش جان شنو                        حرص مُلک ومال بهرتن عذابی بیش نیست

دل بر این پیر زن عشوه گر دهر مبند                            کاین عروسی ست که در عقد بسی داماد ست

بر تربت یعقوب شنیدم که نوشت است                                  فرزند عزیز است ولی دشمن جان است

عصا با راستی ، هر دم بگوش پیر می گوید                         دگر در خواب خواهی دید ایام جوانی را

غم روزی مخور بر هم زن این اوراق و دفتر را                 که پیش از طفل ایزد پر کند پستان مادر را

آنچنان گرم است بازار مکافات عمل                              چشم اگر بینا بود هر روز، روز محشر است

هر چند دیده ها را نادیده می شماری                                    هر جا که پا گذاری فرش است دیده ما

دردم نشود به ز مداوای طبیبان                                              جز لعل لبت درد مرا هیچ دوا نیست

هرکس به خوان قسمت خود رزق می خورد                            از کم بضاعتی خجل از میهمان نباش

مگر بازوی همت دستگیر کوهکن گردد                               وگرنه از دهان تیشه بوی شیر می آید

فغان که کوهکن ساده دل نمی داند                                         که راه دردل خوبان به زور نتوان کرد

بیشتر از طول خواهد بود عرض راه تو                            این چنین کزمستی غفلت به هر سو مایلی

پشه از شب زنده داری خون مردم می خورد                      زینهار،از زاهد شب زنده دار اندیشه کن

مخند ای نوجوان، زنهار بر موی سپید من                      که این برف پریشان بر سر هربام می بارد

طاعت آن نیست که بر خاک نهی پیشانی                        صدق پیش آر که اخلاص به پیشانی نیست

دست طلب چو پیش کسان میکنی دراز                             پل بسته ای که بگذری از آبروی خویش

آه هواپرست به مقصد نمیرسد                                               نتوان زدن به تیر هوایی نشانه را

با هرکه راست گفتم فی الحال خصم من شد                  خاموشی از همه به، چون حق نمیتوان گفت

صبر بر جور فلک کن تا برآیی رو سفید                                 دانه چون در آسیا افتد تحمل بایدش

بی کمالی های انسان از سخن پیدا شود                           پسته بی مغز چون لب وا کند رسوا شود

دود اگر بالا نشیند کسر شان شعله نیست                       جای چشم ابرو نگیرد گرچه او بالاتر است

هر سرایی را چراغی هست صائب در جهان                      خانه دل روشن از نور عبادت می شود